P2P Ticareti ve P2P Dolandırıcılığı: Kapsamlı Hukuki Rehber

Kripto para piyasasında P2P işlem riskleri, hesap bloke sorunu ve hukuki başvuru yolları

1. Giriş

Kripto para piyasasının büyümesiyle birlikte Türkiye’de de yaygınlaşan P2P (peer-to-peer / kullanıcıdan kullanıcıya) ticareti, kripto varlıkların merkezi borsa yerine doğrudan iki kullanıcı arasında el değiştirmesini sağlayan işlem biçimidir. Her geçen gün artan kullanıcı sayısıyla birlikte P2P platformları; alternatif bir ödeme akışı yaratmasına rağmen, içinde ciddi hukuki ve finansal riskler barındırmaktadır. Bu rehberde P2P ticaretinin işleyişi, sıkça karşılaşılan dolandırıcılık türleri, banka hesabının bloke edilmesi sorunu ve mağdurların başvurabileceği hukuki yollar ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.

2. P2P Ticareti Nedir, Nasıl Çalışır?

P2P ticareti, merkezi bir kripto para borsasının aracılık ettiği klasik emir defteri sisteminden farklı olarak, alıcı ve satıcının birbirleriyle doğrudan anlaşarak fiyat, miktar ve ödeme yöntemini belirlediği bir alım-satım modelidir. Platform burada yalnızca emanet (escrow) işlevi görür.

2.1. Tipik İşleyiş

1. Satıcı, belirli miktardaki kripto varlığı platformun emanet hesabına kilitler.
2. Alıcı, anlaşılan tutarı satıcının banka hesabına EFT/havale/FAST ile gönderir.
3. Ödemeyi aldığını teyit eden satıcı, emanetteki kripto varlığı serbest bırakır ve varlık alıcının cüzdanına geçer.
4. Uyuşmazlık çıktığında platform “itiraz (dispute)” sürecini yönetir; ödeme dekontu, ekran görüntüsü vb. delillere göre karar verir.

2.2. Neden Tercih Edilir?

• Yerel para birimi (TL) ile kripto arasında hızlı dönüşüm,
• Geleneksel bankacılık kısıtlamalarına alternatif yol,
• Daha esnek ödeme yöntemleri,
• Genelde daha rekabetçi kur ve düşük komisyon.

3. P2P Dolandırıcılığı: Neden Bu Kadar Yaygın?

P2P işlemleri; hızlı, geri alınamaz ve büyük ölçüde taraflar arası güvene dayalı bir yapıya sahiptir. Dolandırıcılar bu yapısal özelliklerden yararlanarak birden fazla senaryo geliştirmiştir. Aşağıda en sık karşılaşılan türler ayrı başlıklarda incelenmiştir.

4. En Yaygın P2P Dolandırıcılık Türleri

4.1. Sahte Dekont Dolandırıcılığı

Alıcı, satıcıya ödeme yapmış gibi görünen sahte bir banka dekontu gönderir. Satıcı, ekran görüntüsüne güvenip emanetteki kripto varlığı serbest bırakır. Oysa banka hesabına gerçek bir para girişi olmamıştır. Sahte dekontlar genellikle; gerçek bir dekontun düzenlenmesi, Photoshop/HTML inspector müdahalesi veya dekont üreten sahte uygulamalar ile oluşturulur.

4.2. Chargeback (Ödeme İade / İptal) Dolandırıcılığı

Alıcı, ödemeyi gerçekten yapar ve kripto varlığı alır; ardından bankasına başvurarak ödemeyi itiraz ile geri çeker veya “yanlış hesaba gönderildi” iddiası ile mahkemeden iade kararı alır. Bu yöntem özellikle kredi kartı, e-cüzdan ödemeleri ve PayPal benzeri platformlar kullanıldığında yaygındır.

4.3. Üçüncü Şahıs / Kirli Para Gönderimi

Dolandırıcılığın en tehlikeli türüdür. Alıcı, satıcıya ödemeyi kendi hesabından değil, başka bir kurbanın hesabından (genellikle farklı bir dolandırıcılık mağdurundan) yaptırır. Kurban bankayı arayıp şikayetçi olduğunda satıcının hesabına bloke konulur ve savcılık soruşturması başlar. Satıcı, hiçbir kusuru olmasa bile aylarca bloke ile karşı karşıya kalabilir.

4.4. Sahte Müşteri Hizmetleri / Platform Dolandırıcılığı

Dolandırıcı; Binance, Telegram, X (Twitter), Instagram gibi kanallardan sahte destek temsilcisi kimliğiyle kullanıcıya ulaşır. “Hesabınız güvenlik risk altında” diyerek 2FA kodunu, cüzdan “seed” ifadesini ya da hesap şifresini ister.

4.5. Yatırım Tuzağı (“Pig Butchering” / Domuz Besleme)

Uzun süreli sosyal mühendislik dolandırıcılığıdır. Dolandırıcı, mağdurla haftalar süren arkadaşlık/romantik ilişki kurduktan sonra “çok kârlı bir P2P / kripto yatırım fırsatı” önerir. Mağduru sahte bir platforma yönlendirir, başlangıçta küçük kazanç gösterir, büyük yatırım yaptırır ve platform bir gün tamamen kapanır.

4.6. Escrow’u Atlatma Dolandırıcılığı

Dolandırıcı, mağduru platform dışında (Telegram, WhatsApp, yüz yüze) işlem yapmaya ikna eder. Escrow koruması ortadan kalktığı için ödeme yapıldığı halde kripto devredilmez ya da kripto devredildiği halde ödeme gelmez.

4.7. Hesap Ele Geçirme (Account Takeover)

Phishing, SIM swap veya zararlı yazılım yoluyla mağdurun platform hesabı ele geçirilir ve P2P siparişleri mağdur adına açılarak kripto varlıkları dolandırıcının cüzdanına aktarılır.

5. P2P Dolandırıcılığının Hukuki Nitelendirilmesi

5.1. Dolandırıcılık Suçu (TCK m. 157–158)

P2P işlemlerinde karşılaşılan aldatıcı davranışlar Türk Ceza Kanunu m. 157’de düzenlenen dolandırıcılık suçunu oluşturur. Sahte dekont, sahte kimlik, sahte destek temsilcisi gibi durumlarda genellikle TCK m. 158’deki nitelikli hallerden biri gündeme gelir:

• TCK m. 158/1-f: Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenen dolandırıcılık — 3 ila 10 yıl hapis ve adlî para cezası.
• TCK m. 158/1-j: Banka veya diğer kredi kurumlarınca tahsis edilmemesi gereken bir kredinin açılmasını sağlamak maksadıyla işlenmesi.
• TCK m. 158/1-l: Kişinin kendini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumlarının çalışanı olarak tanıtması (sahte destek senaryosu için kritik).

5.2. Bilişim Sistemine Girme ve Dolandırıcılık (TCK m. 243 vd.)

Hesap ele geçirme yoluyla yapılan dolandırıcılıklarda TCK m. 243 (bilişim sistemine girme) ve TCK m. 244 (sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme) hükümleri ayrıca uygulama alanı bulur. Bu suçlar dolandırıcılık ile birlikte, gerçek içtima kurallarına göre ayrı cezalandırmayı gerektirebilir.

5.3. Suçtan Kaynaklanan Malvarlığı Değerlerini Aklama (TCK m. 282)

Üçüncü şahıs ödemesi içeren senaryolarda, bilerek veya gerekli özeni göstermeden “kirli parayı” kripto varlığa dönüştürüp sistemden çıkaran P2P satıcısı, TCK m. 282 kapsamında aklama suçunun faili veya iştirakçisi olarak değerlendirilebilir. MASAK’ın şüpheli işlem bildirim yükümlülükleri de bu bağlamda önem taşır.

5.4. Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıları Mevzuatı

2 Temmuz 2024 tarihli 7518 sayılı Kanun ile Sermaye Piyasası Kanunu’na eklenen düzenlemeler ve SPK’nın 13 Mart 2025 tarihli “Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılarına İlişkin Tebliğ”i çerçevesinde; Türkiye’de P2P hizmeti veren platformların lisans, sermaye, iç kontrol ve müşteri tanıma (KYC) yükümlülükleri bulunmaktadır. Lisanssız platformda işlem yapılması, hem mağduriyet halinde hak arama yolunu zorlaştırır hem de idari ve cezai sorumluluk doğurabilir.

6. Banka Hesabınız Bloke Edilirse Ne Yapmalısınız?

P2P satıcılarının en çok karşılaştığı sorun, dolandırıcılık mağduru bir kurbanın ödemeyi şikayet etmesi üzerine Cumhuriyet Savcılığı kararı ile hesaba el konulmasıdır (CMK m. 128). Bu durum, kullanıcının bizzat dolandırıcı olmadığı hallerde dahi gerçekleşebilir.

6.1. Yapılması Gerekenler

1. Bankadan el koyma/bloke yazısını talep edin: Hangi savcılık, hangi soruşturma numarası, hangi tutar bloke edilmiş, öğrenin.
2. Savcılığa dilekçe ile başvurun: İyi niyetli P2P işlemi yaptığınızı, ödeme karşılığında kripto varlık teslim ettiğinizi, herhangi bir dolandırıcılık kastınızın olmadığını belgelerle ortaya koyun.
3. Delilleri derleyin: Platform işlem kaydı (Order ID, tarih-saat), karşı tarafla yazışmalar, emanetten serbest bırakma kaydı, kripto blokzincir işlem hash’i, hesap hareket ekstresi.
4. Sulh Ceza Hakimliğine itiraz: El koyma kararına CMK m. 267 vd. çerçevesinde itiraz edin.
5. Hukuk davası açma seçeneği: Paranın gerçek sahibi ile hukuki uyuşmazlığı, sebepsiz zenginleşme (TBK m. 77 vd.) çerçevesinde iade davası ile çözmek gerekebilir.

6.2. İyi Niyet Savunmasının Kritik Belgeleri

• KYC doğrulamalı (kimlik teyitli) bir platform üzerinden işlem yapıldığının kanıtı,
• Zincir üstü (on-chain) işlem hash’i ve cüzdan adresi,
• Emanet (escrow) serbest bırakma zamanı ve ödeme alım zamanı arasındaki tutarlılık,
• Müşteri ile yazışmalarda hiçbir gizleme/şüpheli yönlendirme bulunmaması,
• Piyasa ortalamasına uygun kur ile işlem yapılmış olması.

7. Dolandırıcıya Karşı Yasal Başvuru Yolları

7.1. Savcılık Şikayeti

Bulunduğunuz yer veya suçun işlendiği yer Cumhuriyet Başsavcılığına şikayet dilekçesi ile başvurabilirsiniz. Dilekçeye ekran görüntüleri, dekontlar, yazışma kayıtları, platform iletişim bilgileri, IBAN bilgileri, telefon numaraları eklenmelidir.

7.2. Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü

Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesindeki Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlükleri, kripto ve bilişim yoluyla işlenen suçlar konusunda uzmanlaşmıştır. Savcılık şikayeti ile birlikte bu birime de başvurulması tavsiye edilir.

7.3. Platform Destek Birimi ve İtiraz

Binance, OKX, Bitget gibi büyük platformlar P2P uyuşmazlıklarında “dispute” sürecini yönetir. İtiraz açılmadan kripto varlık serbest bırakılmışsa iade ihtimali düşüktür; bu nedenle satıcı olarak ödeme doğrulamadan asla serbest bırakma yapılmamalıdır.

7.4. MASAK Bildirimi

Şüpheli işlem niteliği taşıyan büyük tutarlı aktarmalar veya aklama şüphesi barındıran işlemler Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığı’na (MASAK) bildirilebilir. Platformların KYC yükümlülüğü olan müşteri bildirimleri de bu aşamada etkili rol oynar.

8. P2P Dolandırıcılığından Korunma Yolları

9. Sık Sorulan Sorular

P2P ticareti Türkiye’de yasal mı?

Yatırım amaçlı kripto alım satımı yasaktır denmemektedir. Ancak kripto varlıkların ödeme aracı olarak kullanılması yasaktır. P2P hizmeti veren platformlar ise 2024 sonrası SPK lisans rejimine tabidir. Lisanssız aracıların kullanımı ek riskler doğurur.

Dolandırıldım, paramı geri alabilir miyim?

Paranın bir kısmı dolandırıcının banka hesabına hâlâ durduğu sürece savcılık kararı ile bloke ettirilebilir. Hesap boşaltılmışsa tahsilat çok zorlaşır; dava sürecinde mahkeme kararı ile malvarlığı araştırması yapılır. Kripto tarafında ise ilgili cüzdan adresi borsada tutuluyorsa borsa üzerinden dondurulabilir.

Hesabım bloke edildi, dolandırıcı olmadığımı nasıl ispatlayacağım?

Yukarıdaki “İyi Niyet Savunmasının Kritik Belgeleri” bölümündeki belgeleri bir avukat aracılığıyla savcılığa sunmanız en hızlı yoldur. İtiraz süreci Sulh Ceza Hakimliği önünde yürütülür.

Dolandırıcının IBAN’ı belli ama ismi sahte; ne yapmalı?

IBAN ve işlem referans numarası savcılığa verildiğinde bankadan hesap sahibinin gerçek kimlik bilgileri talep edilir. Bu noktadan sonra şüpheli resmi olarak tespit edilir.

Kripto borsası bana yardım etmek zorunda mı?

Lisanslı Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıları, mevzuat çerçevesinde müşteri verilerini saklamak ve yetkili mercilerle paylaşmakla yükümlüdür. Şikayet, savcılık aracılığıyla yapıldığında platform bilgi ve kayıt sunmak zorundadır.

10. Sonuç

P2P ticareti, kripto piyasasına hızlı ve esnek erişim sağlayan meşru bir araçtır; ancak yapısı gereği yüksek dolandırıcılık riski barındırır. Mağdur olmamak için lisanslı platform, doğrulanmış ödeme ve eksiksiz belge saklama üç temel kuraldır. Dolandırıcılığa maruz kalındığında ise hızlı hareket etmek, delilleri eksiksiz toplamak ve alanında uzman bir avukatla hem ceza hem hukuk cephesinde süreci yürütmek hak kaybını minimuma indirir. Hesabı bloke edilen dürüst kullanıcılar için de iyi belgelenmiş bir işlem geçmişi, savunmanın en güçlü dayanağını oluşturmaktadır.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayın özelliklerine göre farklı hukuki değerlendirmeler yapılabileceğinden, dolandırıcılık mağduru olduğunu düşünen ya da hesabı bloke edilen kişilerin vakit kaybetmeden bir avukata başvurması tavsiye edilir.